‹ Terug

 

Sinds het begin van deze eeuw heerst er een nieuw normaal. De ene na de andere crisis overrompelt Europa. Denk aan de eurocrisis en de quasi-Grexit, de Brexit, de migratiecrisis, de pandemie en de steeds hevigere klimaatcrisis. En als klap op de vuurpijl worden we getroffen door een onaanvaardbare oorlog die zich aan onze grenzen en op ons continent afspeelt. Bovendien worden we geconfronteerd met een politieke shift. Het einde van het Merkel tijdperk in Europa, een steeds assertiever China, Rusland op zijn disruptiefst, en een mogelijks wankele toekomst voor onze trans-Atlantische relaties zijn zaken die we in de laatste vijf à tien jaar ervaren hebben en integraal deel zijn van die nieuwe realiteit.

 

Volgend jaar stevenen we af op een nieuwe economische en sociale crisis. Wereldwijd zal de groei stagneren. De energiecrisis zal het effect daarvan alleen maar uitvergroten voor Europa. En de Russische oorlog in Oekraïne is een voorproefje van het geopolitiek versplinterd landschap waar we naar dreigen te evolueren. China en Rusland zijn er immers op uit om de door het Westen gecreëerde wereldorde na WWII uit te dagen. Het onvermijdelijk gevolg daarvan is een strijd om nieuwe invloedssferen en onzekerheid over de evolutie van onze wereldorde.

 

De uitdagende context waar we ons in bevinden - politieke volatiliteit, non-stop live nieuws 24 op 7 en daarbovenop de stijgende desinformatie online - maakt dat de wereld waarin we leven gekenmerkt zal blijven door onzekerheid, kwetsbaarheid en onvoorspelbaarheid. In deze context stelt zich volgens ons een cruciale vraag. Kan Europa de uitdaging aan? Onze Europese Unie heeft herhaaldelijk bewezen dat ze veel veerkrachtiger is dan veel doemdenkers graag denken. Om de pandemie aan te pakken. Om onze groene en digitale transitie te versnellen. Om onze defensie op scherp te stellen. Maar ook om onze Europese waarden beter te verdedigen. De versterking van onze strategische autonomie staat immers bovenaan de politieke agenda.

 

De Europese verdragen rijpten mee met de tijdsgeest. Het verdrag van Rome in 1957 gaf het startschot voor de Europese gemeenschap van kolen en staal. De Eenheidsakte in 1986 maakte de weg vrij voor de interne markt. Het verdrag van Maastricht in 1992 legde de kiem voor de euro. Het Europees parlement verwierf een volwaardige plaats als medewetgever met het verdrag van Amsterdam in 1997. Na het verdrag van Nice in 2001 breidde Europa uit naar 28 lidstaten. In het verdrag van Lissabon in 2007 werd de Europese gemeenschap vervangen door de Europese Unie en sindsdien geniet de Unie volledige rechtspersoonlijkheid.

 

Vandaag zien we echter opnieuw de noodzaak om de werking van Europa dertien jaar na Lissabon tegen het licht te houden. De crisissen van de afgelopen jaren hebben de inzichten aangescherpt. Het vooruitzicht op lidmaatschap voor Oekraïne maar ook de lancering van een nieuwe ‘politieke gemeenschap’ door President Macron leiden tot vragen over de toekomstige werking van de Europese Unie en de strategische capaciteit die daaruit moet voortvloeien. Daarom vinden we het terecht dat het Europees parlement een Conventie over de herziening van de Europese verdragen vraagt. We zijn het bovendien eigenlijk aan de burgers verplicht om verder concreet gevolg te geven aan de uitkomst van de conferentie over de toekomst van Europa, een ongeëvenaarde oefening die een nieuwe impuls gaf aan onze Europese democratie en naar meer smaakt.

 

Het proces is nog niet rond maar één zaak staat vast. Om relevant te blijven op het wereldtoneel, zal Europa verandering moeten omarmen. Om het hoofd te bieden aan dit tijdperk van ‘permacrisis’, hebben we immers permanent nood aan veel snellere beslissingskracht zodat Europa met meer capaciteit en meer flexibiliteit antwoorden kan bieden op de uitdagingen die ons te wachten staan. 

 

Tom Vandenkendelaere MEP, voorzitter Europese Beweging in België